بروسلوز یا تب مالت

بیماری تب مالت، یک عفونت باکتریایی است که از گاوها، گوسفندان یا بزهای آلوده و عفونی شده به انسان انتقال می‏یابد، این بیماری از انسان به انسان مسری نیست. این بیماری، در حیوان به نام سقط جنین واگیر موسوم است و به نام‏های دیگری نظیر تب مواج، تب دیوانه، تب مدیترانه‏ای نیز نامیده می‏شود. بروسلوز انسانی (تب مالت) ناشی از بروسلا ملی تنسیس در جاهایی که گوسفند و بز آلوده زیاد است خطر جدی بهداشت عمومی در آن مناطق می‏باشد و بیشتر در فصول تابستان و بهار یعنی فصل زایش و شیردهی دام‏ها دیده می‏شود.

عفونت باکتریایی اعضای خون‏ساز بدن، از جمله مغز استخوان، گره‏های لنفاوی، کبد و طحال را متأثر می‏سازد. بیماری در مردان 60 - 20 ساله شایع‏تر است. دوره نهفتگی بیماری ممکن است 60 - 50 روز یا حتی تا چندین ماه باشد. بیماری یک نوع حاد و یک نوع مزمن دارد.

وضعیت بیماری در جهان و ایران ‏
بیماری تب مالت اگرچه در سراسر جهان وجود دارد ولی این بیماری بیشتر در کشورهایی دیده می‏شود که فاقد برنامه‏ای موثر برای کنترل این بیماری در حیوانات هستند.

این بیماری درایران نیز از سالیان پیش به صورت بومی وجود داشته است.

این بیماری، در تمام نقاط کشور، پراکنده است ولی وفور آن در مناطق مختلف، یکسان نمی‏باشد، بطوری که در برخی از مناطق جنوب کشور، از کمترین میزان و در اصفهان و استان مرکزی، طبق برخی از مطالعات، از بیشترین میزان برخوردار بوده است.

این بیماری در ایران برای اولین بار در سال 1311 بروسلاملی تنسیس توسط کارشناسان انستیتو پاستور ایران از کشت خون یک نفر بیمار مبتلا به تب مالت جدا شد و از آن سال به بعد پیشرفت‏های قابل ملاحظه‏ای در زمینه ساختن آنتی ژن‏های مختلف و انواع واکسن‏های بروسلوز دامی نیز بدست آمده است.

راه‏های سرایت بیماری به انسان

میکروب بروسلا قادر است از راه‏های زیر وارد بدن انسان شود:

1 - تماس مستقیم با بافت‏های حیوانی آلوده نظیر خون، ادرار و...

2- مصرف شیر خام و فرآورده‏های لبنی خصوصاً پنیر تازه، خامه، سرشیر و بستنی (بستنی مهم‏ترین فرآورده لبنی است که می‏تواند باعث بروز بیماری تب مالت شود.)

علائم بیماری در انسان

بیماری ممکن است تدریجی یا ناگهانی ابتدا شود و با یک یا چند مورد از علائم زیر همراه باشد

01تب

2. لرز

3. ضعف

4. دردهای استخوانی و درد مفاصل

5. نزول وزن

6. ضعف اعصاب ( افسردگی )

7. از کار افتادگی

علائم شایع در حیوان

سقط جنین— نزول وزن— افت شیر

روش‏های مختلف ورود میکروب به بدن دام عبارتند از:
روش خوراکی: مصرف آب، علوفه و خوردن جفت و ترشحات رحمی آلوده.

پوست: ورود آلودگی به بدن از طریق زخم‏های موجود در پوست می‏باشد.

روش‏های انتقال بیماری در دام

‏ حیوانات مبتلا به بروسلوز در هنگام سقط جنین، عامل بیماری را به شدت از طریق ترشحات رحمی دفع می‏نمایند. از سوی دیگر باکتری عامل بیماری از طریق شیر حیوانات مبتلا دفع می‏شود به گونه‏ای که بز آلوده در تمام مدت شیرداری، گوسفند آلوده معمولا در 2 ماهه اول و گاو مبتلا در تمام مدت شیرداری ، به صورت متناوب عامل بیماری را از طریق شیر دفع می‏نمایند.

درمان بیماری تب مالت

درمان، شامل یک دوره استراحت در رختخواب و مصرف دارو است و معمولاً لازم نیست که بیمار از دیگران جدا شود. تمامی اعضای خانواده که ممکن است از همان محصول لبنی آلوده مصرف کرده باشند، باید تحت معاینه و آزمایش قرار گیرند.

رعایت نکات زیر در رژیم غذایی این بیماران ضروری است :

میزان پروتئین دریافتی باید بالا باشد، تا تخریب پروتئین بدن جبران شود و علاوه بر این وزن بدن در حد مطلوب حفظ گردد. که در این خصوص میزان نیاز به پروتئین می‏تواند از 100 تا 150 گرم در روز متغیر باشد.

شیر پاستوریزه، عالی‏ترین نمونه از مایعات است که، انرژی، پروتئین، بعضی ویتامین‏ها و برخی مواد معدنی مانند پتاسیم و کلسیم را تأمین می‏کند.

مایعات باید به مقدار زیاد به بیمار داده شود، چرا که مقدار زیادی از آب بدن به صورت عرق دفع می‏گردد.

مهمترین راههای کنترل و پیشگیری :

- عدم مصرف شیر خام و غیر مطمئن

- عدم استفاده از پنیر محلی ,خامه ,کره تهیه شده از خامه محلی

- عدم مصرف بستنی سنتی دست ساز

- عدم استفاده از سبزی های نشسته و ضد عفونی نشده

- واکسیناسیون مرتب دامها و از بین بردن دامهای آلوده به روش صحیح ( حذف دامهای آلوده )

مهم ترین راه پیشگیری از بیماری تب مالت از بین بردن عامل بیماری از طریق جوشاندن و یا پاستوریزه کردن شیر و فرآورده های آن است ( در مصارف مقادیر کم و و برای سالم سازی شیر خام در منزل باید شیر را در حالت جوش حداقل به مدت یک دقیقه بهم زده و بعد بلافاصله با قرار دادن در آب سرد ، آن را خنک کرده ودر یخچال نگهداری نمود .