تست منواسپات و ویروس اپشتن بار ( EBV)

ویروس اپشتن بار ( EBV)،از خانواده ویروس هرپس انسانی بوده و به عنوان ویروس هرپس انسانی 4 شناخته شده است . EBVاز شایع ترین ویروس های انسانی است و در سراسر جهان یافت می شود.اکثر مردم در مرحله ای از زندگی خود بهEBVمبتلا می شوند.

EBVاغلب از طریق مایعات بدن به ویژه بزاق گسترش می یابد.EBVمی تواند منجر به منونوکلئوز عفونی شود. در واقع EBVشایع ترین علت منونوکلئوز عفونی بوده و حداقل یک نفراز چهار فرد مبتلا به EBVدچار منونوکلئوز عفونی خواهد شد.

· علائم ابتلا به بیماری:

معمولا 4 - 6 هفته بعد از ابتلا به EBVعلائم منونوکلئوز عفونی مشاهده می شود. خستگی شدید، سردرد و بدن درد، تب، التهاب و تورم گلو، تورم غدد لنفاوی در گردن و زیر بغل، طحال و کبد متورم و راش از علائم ابتلا به منونوکلئوز عفونی ناشی از EBVهستند.بزرگ شدن کبد و طحال با شیوع کمتری رخ می دهد ولی در برخی افراد تا پایان کار دوران بیماری، خستگی ناشی از بیماری مشاهده می شود. ممکن است علائم به آرامی ایجاد شود و ممکن است همه علائم هم زمان رخ ندهد.

بسیاری از افراد در دوران کودکی با EBVآلوده می شوند اما معمولا عفونت EBVدر کودکان علامتی ایجادنکرده یا علائم از دیگر بیماری های خفیف و مختصر قابل تشخیص نیست.علائم عفونت معمولا در نوجوانان و بزرگسالان مشاهده می شود و طی 4 - 2 هفته بهبود می یابد. با این حال، بعضی افراد ممکن است تا چند هفته یا حتی ماهها احساس خستگی داشته باشند.گاهی اوقات علائم منونوکلئوز عفونی 6 ماه یا بیشتر ادامه می یابد.

بعد از ابتلا به EBV، ویروس در بدن به حالت نهفته (غیرفعال) باقی می ماند.در بعضی موارد ممکن است ویروس دوباره فعال شود که همیشه باعث بروز علائم نمی شود اما در افراد با ضعف سیستم ایمنی احتمال مشاهده علائم بیشتر است.

· انتقال بیماری:

EBVبه طور رایج از طریق مایعات بدن به ویژه بزاق منتقل می شود. علاوه بر این ویروس از طریق خون و ترشحات بدن در زمان رابطه جنسی، انتقال خون و پیوند اعضا قابل انتقال است.وسایل شخصی فرد آلوده مانند مسواک یا لیوانی که به تازگی از آن استفاده شده است نیز می تواند موجب انتقال ویروس شود. ویروس بر روی اشیا حداقل تا زمانی که شی مرطوب باشد زنده خواهد ماند.

زمانی که فردی برای اولین بار به ویروس EBVمبتلا می شود( عفونت EBVاولیه) ویروس تا هفته ها بعد از ابتلا و حتی قبل از شروع کار علائم قابل انتقال به دیگران است. ویروس بعد از انتقال به بدن به صورت نهفته(غیرفعال) باقی مانده و در زمان فعال شدن قابل انتقال به دیگران است (صرف نظر از مدت زمان گذشته از عفونت اولیه).

· تشخیص:

تشخیص عفونت زمانی که علائم مشابه سایر بیماری ها باشد چالش برانگیز است. منونوکلئوز عفونی از طریق علائم بیمار قابل تشخیص می باشد و معمولا انجام تست های آزمایشگاهی برای تشخیص مورد نیاز نیست. تست های آزمایشگاهی در تشخیص علت منونوکلئوز عفونی در فردی که وضعیت معمول ندارد قابل استفاده می باشد. عفونت EBVبا آزمایش خون و شناسایی آنتی بادی ها قابل تشخیص است. خون بیمار مبتلا به منونوکلئوز عفونی ناشی از EBVممکن است اصلاحات زیر را نشان دهد:

- صعود گلبول های سفید خون( لنفوسیت ها)

- گلبول های سفید با ظاهر غیرمعمول( لنفوسیت های آتپیک)

- کم شدن نوتروفیل ها یا پلاکت ها

- اختلال نحوه عملکرد کبد

تست های زیر در تشخیص ابتلا به EBV کمک می کند:

· آنتی ژن کپسید ویروسی(VCA)

- IgM Anti-VCA در ابتدا ابتلا به عفونت EBVظاهر و تا 4 - 6 هفته بالا باقی می ماند.

- IgG Anti-VCA در فاز حاد عفونت EBVظاهر می شود، 2-4 هفته بعد از شروع کار بیماری به حداکثر می رسد و بعد از آن کم شدن اندکی پیدا کرده و برای بقیه عمر در همان حد باقی می ماند.

· آنتی ژن اولیه(EA)

IgG Anti-EA در فاز حاد بیماری ظاهر می شود و معمولا 3-6 ماه بعد به سطوح غیر قابل تشخیص افت می یابد. در بسیاری از افراد وجود آنتی بادی علیه EAنشانه ای از عفونت فعال است اما در 20% از افراد ممکن است این آنتی بادی برای برای سال ها بعد از ابتلا نیز باقی بماند.

· آنتی ژن هسته ای(EBNA)

آنتی بادی بر علیهEBNAتوسط تست ایمنوفلورسانت استاندارد تشخیص داده می شود. این آنتی بادی در فاز حاد عفونت EBVدیده نمی شود اما در طی 2-4 ماه بعد از شروع کار علائم به آرامی ظاهر شده و برای بقیه عمر در بدن بیمار باقی می ماند. قابل ذکر است که سایر تست های شناسائی ایمنی مانند الیزا و... ممکن است نتایج مثبت کاذب در تست آنتی بادی علیه EBNAداشته باشند.

· تست منواسپات:

تست منواسپات برای استفاده عمومی توصیه نمی شود. آنتی بادی های شناسایی شده با منواسپات ممکن است برآیند شرایط دیگری غیر از منونوکلئوز عفونی باشد. علاوه بر این مطالعات نشان داده اند که منواسپات نتایج مثبت و منفی کاذب دارد. برای مثال آنتی بادی های هتروفیل که توسط منواسپات قابل شناسایی هستند اغلب در کودکان مبتلا به منونوکلئوز عفونی وجود ندارد. ممکن است در بهترین شرایط تست منواسپات نشان دهنده این باشد که شخصی دچار منونوکلئوز عفونی شده است ولی هرگز اثبات کننده عفونت EBVفعال نمی باشد.

تفسیر تست های آنتی بادی EBV:

معمولا علائم منونوکلئوز عفونی طی 4 هفته بهبود می یابد. اگر فردی بعد از 6 ماه هنوز بیمار است و تست های آزمایشگاهی عفونت EBVرا تایید نکرده اند باید علل دیگر از جمله بیماری های مزمن یا سندرم خستگی مزمن در نظر گرفته شود. تفسیر تست های آنتی بادی EBVنیاز به آشنایی با این تست ها و دسترسی به گزارش‌ها بالینی بیمار دارد. تفسیر این تست ها به طور خلاصه در زیر آمده است:

· استعداد ابتلا به عفونت:

افرادی که آنتی بادی علیه VCAندارند ، مستعد ابتلا به عفونت در نظر گرفته می شوند.

· عفونت اولیه(نوین یا اخیر):

زمانی که فردی IgM Anti-VCAدارد ولی آنتی بادی بر علیه EBNAندارد، عفونت اولیه در نظر گرفته می شود. نتایج دیگری که قویاً مطرح کننده عفونت اولیه می باشد سطح بالا یا در حال رشد IgG-Anti-VCAو نبود آنتی بادی علیه EBNAبعد از گذشت حداقل 4 هفته از بیماری است. بیماری ممکن است قبل از پدیدار شدن سطوح آنتی بادی بهبود پیدا کند. در موارد نادر ممکن است فردی با EBVفعال آنتی بادی های خاص EBVقابل تشخیص نداشته باشد.

· عفونت قبلی:

وجود آنتی بادی بر علیه VCAو EBNAدلالت بر عفونت قدیمی دارد( از چند ماه تا چند سال قبل). از آن جا که بیش از 90% بزرگسالان با EBVآلوده شده اند در بسیاری از افراد بزرگسال این آنتی بادی ها مشاهده می شود.