استن و الکل اتانل و ایزوپروپیل الکل

استون یا پروپانون، ساده ترین کتون است و چون دارای اتم هیدروژن متصل به اتم های الکترونگاتیو FON نیست، به همین دلیل نمی تواند پیوند هیدروژنی برقرار کند. این ماده به حالت فیزیکی مایع بوده و قابل اشتعال است. استون بی رنگ و فرار بوده و بوی بسیار تندی دارد. استون به راحتی می تواند در آب حل شود. علاوه بر آب، استون در بنزن، متانول، اتانول، کلروفرم و دی اتیل اتر نیز محلول است. استفاده عمده استون به عنوان حلال در صنعت، آزمایشگاه و خانه است. یکی از کاربردهای آن در خانه برای پاک کردن لاک ناخن است.

استون چیست؟

استون یکی از حلال های شیمیایی بسیار مهم و پرکاربرد است که در بسیاری از واکنش های آلی، تبلور مجدد و کروماتوگرافی به کار برده می شود. استون در دسته ی کتون ها قرار دارد و مایعی فرار است. بخارات استون به دلیل سنگین تر بودن نسبت به هوا، در ارتفاع پایین تری جمع می شوند. در بدن، طی متابولیسم طبیعی، استون تولید شده و دفع می شود. به طور معمول خون و ادرار انسان ها دارای استون است و مقدار این ماده در افرادی که کتواسیدوز دیابتی دارند، بیشتر دیده می شود.

استون به عنوان یک حلال خوب به خصوص برای لاک ناخن

همان طور که گفته شد، اصلی ترین کاربرد استون به عنوان حلال است، چون این کتون می تواند مواد قطبی و غیرقطبی را در خود حل کند. اما حلال های معمول دیگر می توانند فقط مواد قطبی و یا غیرقطبی را حل کنند. در ساختار استون، وجود عناصر قطبی و غیرقطبی و جود دارد که باعث می شود این ماده را با هر دو نوع مواد آلی و غیرآلی استفاده کرد. در تمیز کردن لاک ناخن، استریل کردن وسایل، استخراج و بسیاری از مطالعات شیمیایی، استون نقش حلال را دارد.

نقش ضدعفونی کنندگی استون

در بیان این که استون می تواند یک ضدعفونی کننده باشد، باید گفت، این حلال توانایی نابودی ویروس ها، اسپورها و باکتری ها را ندارد. فقط در حالت خالص است که توانایی از بین بردن باکتری ها را دارد و این موضوع به تازگی به وسیله مطالعات انجام شده، نشان داده شده است.

کاربرد استون

چون استون مولکولی دو قطبی بوده و ماده ای انعطاف پذیر است، در بسیاری از صنایع به عنوان حلال به کار برده می شود. به عنوان مثال چون استون در بنزین حل می شود، برای رقیق کردن این ماده به کار برده می شود. رقیق سازی بنزین به پخش شدن آسان آن در موتور کمک کرده و راندمان سوخت را بالا می برد.

در بسیاری از فرایندهای آرایشی مانند لایه برداری، از استون به دلیل غیرسمی و ارگانیک بودن استفاده می شود. در گذشته بیشتر برای لایه برداری از پوست، از استون و یا سپتیسول و یا ترکیب این دو استفاده می شد. اما امروزه برای این منظور از سالیسیلیک اسید، گلیکولیک اسید و اتانول به کار گرفته می شود.

در موادی مانند لوسیون ها و کرم ها نیز از استون به عنوان یک افزودنی استفاده می شود. در پاک کردن لاک ناخن، استون موثرترین حلال است.

یکی از کاربردهای استون در تمیز کردن نشتی روغن است، چون این حلال توانایی حل کردن مواد آلی و غیرآلی را دارد.

استون حلال صنعتی است که در تولید پلاستیک، رقیق سازی رزین های پلی استر و تمیز کردن فلزات قبل از این که رنگ آمیزی شوند، استفاده می شود.

استون می تواند به عنوان یک حدواسط شیمیایی در برخی از واکنش ها مانند سنتز متیل متاکریلات، تولید ایزوبوتیل 1'>الکل و متیل ایزوبوتیل کتون به کار برده می شود.

استون در گرید خوراکی، با تایید سازمان غذا و داروی آمریکا می تواند در چسب ها و پوشش های مواد غذایی به شکل یک افزودنی به کار برده شود.  

تفاوت استون آزمایشگاهی و صنعتی

استونی که در آزمایشگاه استفاده می شود، دارای درصد خلوص بالایی بوده و گران است. یکی از کاربردهای استون آزمایشگاهی، تمیز کردن ظروف آغشته به مواد مختلف شیمیایی است که باید به خوبی پاک شوند. چون وجود حتی مقدار کمی از مواد روی ظروف، به عنوان ناخالصی در آزمایشات دیگر، تاثیرگذار خواهد بود. گرید صنعتی استون به دلیل غلظت پایینی که دارد، ارزان تر بوده و بیشتر نقش حلال را دارد.

احتیاط

در صورت 1شاق بخارات استون به مقدار زیاد، تهوع، استفراغ، سر درد، احساس ضعف و یا تحریک دستگاه تنفسی اتفاق می افتد. در این صورت باید سریع به هوای آزاد رفته و به مدت 10 دقیقه در این فضا بمانید. اگر علایم مدت بیشتری طول کشید، به پزشک مراجعه کنید.

1 الکل ماده ای به شکل مایع، بی رنگ، دارای بوی تند و قابل اشتعال است. تولید این الکل اولین بار در سال 1920، از هیدراسیون پروپن به دست آمد که در موراد نظامی استفاده می شد. اما بعدها با گذشت زمان، مهمترین کاربرد ایزوپروپیل الکل در ضدعفونی بود. فرمول مولکولی ایزوپروپیل الکل C3H8O بوده و گروه عاملی الکلی آن روی کربن شماره 2 قرار دارد. این الکل حلالیت خوبی در آب، اتر، اتانول و کلروفرم دارد. همچنین می تواند مواد مختلفی چون انواع روغن ها، سلولز و رزین های طبیعی را در خود حل کند.  

برای تعیین قیمت خرید و فروش ایزوپروپیل الکل، باید درصد خلوص این ماده را در نظر گرفت. درصدهای مختلف این الکل کاربردهای مختلفی دارند.

کاربرد ایزوپروپیل الکل

عمده کاربرد ایزوپروپیل الکل به عنوان الکل مالشی در پزشکی و برای ضدعفونی کردن است. باکتری ها، قارچ ها و ویروس ها با استفاده از این الکل نابود می شوند. اما برای این منظور باید از ایزوپروپیل الکل با درصدهای بالاتراز 50 استفاده شود. همچنین در ضدعفونی کردن ابزارهایی چون دماسنج و قیچی نیز این ماده کاربرد دارد. ایزوپروپیل الکل برای استفاده موضعی، پوست و مصارف خانگی نیز مفید است که برای پاکسازی پوست و پاک کردن سطوح استفاده می شود. الکل های مورد استفاده در این موارد، درصد خلوصی بین 70 تا 90 دارند. بازار خرید و فروش ایزوپروپیل الکل در روزهای کرونا به شدت رونق گرفت.

اتانول چیست؟

اتانول یا الکل اتیلیک که با نام اتیل الکل نیز خوانده می شود، یک مایع فرار و بی رنگ است. این الکل قابل اشتعال بوده و بوی مشخص و تندی دارد. چون اتانول خاصیت ضد باکتریایی و ضد قارچی دارد، به عنوان ضدعفونی کننده و پاک کننده مورد استفاده قرار می گیرد. فرمول مولکولی اتانول C2H5OH بوده و در صنایع عطرسازی و ادکلن ها مورد استفاده قرار می گیرد. گلوکز موجود در انگور، در اثر تخمیر تبدیل به الکل می شود.

کاربردهای اتانول

اتانول را به صورت خالص می توان به عنوان سوخت در موتور خودروها و برای زیاد کردن نیروی حرکت در سوخت موشک ها به کار برد. مانند ایزوپروپیل الکل، اتانول به عنوان ضدعفونی کننده دست و لوازم پزشکی به کار برده می شود. برای تولید برق در پیل های سوختی مستقیم DEFC، از اتانول استفاده می شود که در کنار موادی چون آب و دی اکسید کربن عمل می کند. اگر فردی با موادی الکلی چون متانول و اتیلن گلایکو دچار مسمومیت شود، با اتانول می توان به درمان آن پرداخت.

تفاوت ایزوپروپیل الکل با اتانول

ایزوپروپیل الکل و اتانول جزء الکل های ساده هستند. برای تولید اتانول، اتن را هیدراته می کنند و یا این الکل از تخمیر قند توسط سلول های مخمر تولید می شود. ولی برای تولید ایزوپروپیل الکل، پروپن هیدراته می شود و یا این که از راه تخمیر به وسیله باکتری ها حاصل می شود. ایزوپروپیل الکل به عنوان الکل مالشی خوانده می شود.

هر دوی این الکل ها می توانند با تخریب پروتئین ها و لیپیدهای موجود در دیواره سلولی، ویروس ها و باکتری ها را نابود کنند.

با این که این دو الکل تاثیرات یکسانی روی میکروب ها دارند و درصد خلوص کاربردی آن ها باید 70 درصد باشد، ولی برای موارد ضدعفونی کردن، با هم تفاوت دارند. در استفاده برای ضدعفونی پوست، اتانول موجب خشکی پوست می شود و نباید بدون ماده افزودنی استفاده شود. ولی ایزوپروپیل الکل به بافت های زنده پوست، آسیبی وارد نمی کند، به همین دلیل برای پوست مناسب تر است. از ایزوپروپیل الکل به عنوان آنتی سپتیک در بیمارستان ها استفاده می شود.

نکته ای که باید دقت کرد علت کاربرد درصد 70 این دو الکل این است که در غلظت های بالاتر از این مقدار، به سرعت تبخیر می شوند و در غلظت های پایین تر از این حد نیز به درستی تاثیر نمی کنند.